Jezioro Żarnowieckie (kaszb. Żarnowsczé Jezoro, niem. Zarnowitzer See) – jezioro rynnowe w północnej Polsce, w województwie pomorskim, powiecie wejherowskim, na Wysoczyźnie Żarnowieckiej. Powierzchnia 1431 ha, długość 7,6 km, szerokość 2,6 km, maksymalna głębokość 19,4 m. Przez jezioro przepływa rzeka Piaśnica. Dno jeziora znajduje się poniżej poziomu morza (kryptodepresja).

Dawna własność cystersów z Oliwy.

Nad jeziorem miała powstać pierwsza w Polsce elektrownia jądrowa, ale jej budowę przerwano w 1990. Obecnie znajduje się tam największa w kraju elektrownia szczytowo-pompowa (o mocy 716 MW), uruchomiona w 1982. Od 2011 r. nad Jeziorem Żarnowieckim istnieją 4 przystanie jachtowe (w Lubkowie-DPS, Brzynie, Nadolu i Lubkowie).

Przystań nad Jeziorem Żarnowieckim na Kaszubach jest dość duża jak na tej wielkości zbionik. W przystani cumują głównie motorówki, żaglówki oraz kajaki i rowery wodne. Niedaleko przystani znajduje się też efektowne drewniane molo, a nieco dalej słynne Kaszubskie Oko. To bardzo urokliwe miejsce.

Przy przystani jest miejsce piknikowe, z dużą drewnianą altaną oraz ławeczkami. Okolice przystani to bardzo fajne miejsce spacerowe.


Jezioro Licheńskie – niewielkie jezioro znajdujące się w powiecie konińskim w gminie Ślesin, w pobliżu miejscowości Licheń Stary. Jest klasycznym jeziorem rynnowym o silnie rozwiniętej linii brzegowej. Brzegi jeziora, przeważnie wysokie, są w dużej części otoczone lasami. Wysokim brzegom towarzyszy strome dno.

Wody jeziora są włączone w obieg wody chłodzącej elektrowni Konin i Pątnów Zespołu Elektrowni PAK. Kanał zrzutowy wody ciepłej wpada do jeziora od strony południowej w centralnej części jeziora w miejscowości Licheń Stary. W części południowo-zachodniej jeziora jest zlokalizowany kanał łączący Jez. Licheńskie z Jez. Pątnowskim. Kanał ten umożliwia powrót wody do elektrowni. Jest to tzw. mały obieg. W okresie letnim uruchamiany jest tzw. duży obieg. W północnej części jeziora wybudowano kanał oraz przepompownię. Kanałem tym pompowana jest woda z Jez. Licheńskiego do Jez. Ślesińskiego. Zakończenie kanału po stronie Jez. Ślesińskiego stanowi efektowna kaskada, zwana potocznie wodospadem.

Zanieczyszczenie termiczne wody Jeziora Licheńskiego i innych jezior zespołu sprawia, że w ich wodach występują gatunki ciepłolubne, które w innych zbiornikach Polski są rzadkie (np. jezierza morska) lub w ogóle nie występują i są uważane za gatunki obce, inwazyjne. W połowie lat 90. XX w, Jezioro Licheńskie zasiedlił nurzaniec śrubowy (Vallisneria spiralis) – dotychczas w Polsce roślina akwariowa, która intensywnie rozwija się jesienią, kiedy w normalnych warunkach w środkowoeuropejskich jeziorach kończy się sezon wegetacyjny[ W ciągu kilku lat zdominował on roślinność zanurzoną jeziora, a tworzone przez niego zbiorowisko (Potamo perfoliati-Vallisnerietum spiralis) zajęło 92% powierzchni płytkiego litoralu (ponad 12 ha). Pozostałe zespoły roślinne stwierdzone w Jeziorze Licheńskim to: Potamo-Najadetum marinae, Nupharo-Nymphaeetum albae, Typhetum angustifoliae, Phragmitetum australis i Glycerietum maximae. Innym inwazyjnym gatunkiem, który występuje od niedawna w polskich jeziorach, w tym Jeziorze Licheńskim, jest czebaczek amurski (Pseudorasbora parva). W ramach połowów badawczych przeprowadzonych w litoralu Jeziora Licheńskim w roku 2004 jego udział wynosił 32,6% wśród złowionych ryb, znajdując się w 60% połowów. Poza nim stwierdzono występowanie 13 gatunków ryb w następującej liczebności w stosunku do całej ichtiofauny:


Jezioro Mikołajskie – jezioro rynnowe w Krainie Wielkich Jezior Mazurskich. Dorzecze: Pisy.

Jezioro Mikołajskie ma powierzchnię 5 km², długość 5,8 km, maksymalną szerokość 1,6 km i maksymalną głębokość 25,9 m. Jezioro na północy łączy się z Jeziorem Tałty pod mostem drogowym w Mikołajkach. Do jednego z filarów mostowych na wiosnę przykuwany jest na łańcuchu Król Sielaw. Jezioro to w części południowo-wschodniej łączy się z Jeziorem Śniardwy przez Przeczkę, cieśninę między Dybowskim a Popielskim Rogiem. Jezioro Mikołajskie w części południowo-zachodniej, łączy się bezpośrednio z Jeziorem Bełdany. Granica między tymi jeziorami przebiega w sposób umowny na wysokości cypla półwyspu Popielskiego Rogu. Na zachodnim brzegu jeziora rozciąga się Puszcza Piska. Akwen zasilany jest wodami jeziora Tałty, od północy i Bełdany od południa. Nie istnieją wyraźne granice między jeziorami, wyznaczają je miejsca przewężeń, do Jeziora Mikołajskiego dopływają 3 rowy, jeden z pobliskiego jeziora Karłowo. Jezioro Mikołajskie jest łącznikiem przyjmującym wodę ze środkowej części ( z jeziora Tałty i systemu Niegocin-Tałtowisko), i z południowej części zlewni ( z jeziora Bełdany) oraz przekazującym ją przez cieśninę do jeziora Śniardwy.


Jezioro Charzykowskie, Jezioro Łukomie, kasz. Charzëkòwsczé Jezoro) – przepływowe jezioro rynnowe w woj. pomorskim, w powiecie chojnickim, w gminie Chojnice, leżące na terenie Równiny Charzykowskiej.

Powierzchnia jeziora wynosi 1 363,8 ha. Latem odbywają się tam imprezy żeglarskie, regaty oraz inne wydarzenia związane z kulturą żeglarską, m.in. przegląd piosenki żeglarskiej.

Jezioro znajduje się w otulinie Parku Narodowego Bory Tucholskie, z którego ścisłym obszarem graniczy od północnego wschodu, jednocześnie znajdując się w obrębie Zaborskiego Parku Krajobrazowego i Obszarze Specjalnej Ochrony Ptaków Wielki Sandr Brdy (PLB220001). Jezioro Charzykowskie łączy się na północy (poprzez przepływającą Brdę) z akwenem jeziora Karsińskiego, razem zajmując powierzchnie ok. 2039 ha, ta łączna powierzchnia plasowałoby Jezioro Charzykowskie na 12 miejscu wśród największych Jezior Polski.

W okresie międzywojennym Jezioro Charzykowskie było największym jeziorem Polski zachodniej, a Charzykowy głównym ośrodkiem żeglarskim i bojerowym. Do dziś na jeziorze organizowane są regaty oraz obozy szkoleniowe dla żeglarzy. Nad jeziorem położonych jest kilka miejscowości (Łukomie, Kopernica, Funka, Stary Młyn, Małe Swornegacie) z plażami, zapleczem noclegowym i gastronomicznym oraz wypożyczalniami sprzętu wodnego. Po jeziorze organizowane są rejsy elektrycznym statkiem Żeglugi Charzykowskiej (jezioro znajduje się w otulinie parku narodowego).

                                                               Na jeziorze znajduje się kilka wysp.


 

Jezioro Wdzydze (kaszb. Wdzydzczé Jezoro), zwane również kaszubskim morzem, Wielką Wodą lub Szerzawą – to jezioro w Borach Tucholskich w powiecie kościerskim (województwo pomorskie), na obszarze Kaszub Południowych. Obejmuje połączonych ze sobą pięć jezior: Wdzydze, Radolne, Gołuń, Jelenie i Słupinko.Cały akwen objęty jest obszarem Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego. Na jeziorze znajdują się duże wyspy (m.in. Ostrów Wielki, który jest zamieszkany, Ostrów Mały, Sorka, Sidły i Glonek), których całkowita powierzchnia wynosi 150,7 ha. Przez Wdzydze przepływa Wda.

 

W jeziorze, które nie ma stałego połączenia z Morzem Bałtyckim, żyje troć. Jej występowanie w tym akwenie jest przedmiotem sporów wśród ichtiologów


Jezioro Bełdany – jezioro polodowcowe, rynnowe znajdujące się na Mazurach (województwo warmińsko-mazurskie, powiat piski, gmina Ruciane – Nida), w całości na terenie Mazurskiego Parku Krajobrazowego, otoczone sosnowo – świerkowymi lasami Puszczy Piskiej. Zbiornik usytuowany jest na wysokości 116 m n.p.m. , obecnie powierzchnia to 944 ha i z biegiem lat staje się coraz mniejsza. W 1955 powierzchnia jeziora wynosiła 1 241,6 ha. Zbiornik podlega eutrofizacji. Na jeziorze znajdują się 3 wyspy. Składa się z wyraźnie wyodrębnionych dwóch części – południowej, o mocno rozwiniętej linii brzegowej, i północnej, węższej i mniej urozmaiconej. Na północy łączy się z jeziorem Mikołajskim, a na południowym, poprzez wodną śluzę komorową Guzianka z jeziorem Guzianka Mała i dalej z jeziorem Guzianka Wielka i jeziorem Nidzkim. Brzegi jeziora wysokie, strome i zalesione. Znajduje się tu wiele ośrodków wypoczynkowych. Koło połączenia z Jeziorem Mikołajskim przy miejscowości Wierzba znajduje się prom samochodowy.

Jezioro to jest częścią popularnej „jachtostrady” mazurskiej, i wraz z jeziorem Mikołajskim stanowi bezpośrednie wodne połączenie między Mikołajkami a Rucianem. Z tego względu w sezonie jest jednym z najbardziej uczęszczanych i zatłoczonych jezior mazurskich; zwłaszcza część północna obfituje w liczne dogodne miejsca postojowe, co skutkuje znaczną dewastacją brzegów; przyczynia się do niej także erozja wywoływana przez intensywny ruch motorowodny. Mimo to Bełdany są uważane za jedno z najpiękniejszych mazurskich jezior.


Jezioro Gopło – jezioro na Pojezierzu Gnieźnieńskim, położone na Kujawach, w województwie kujawsko-pomorskim, niedaleko Inowrocławia. Przez Gopło przepływa Noteć, a nad jego północnym brzegiem leży Kruszwica. Jest ono połączone Kanałem Ślesińskim z Wartą. Natomiast Noteć zapewnia połączenie wodne z Wisłą i Odrą. Jest to największe jezioro województwa kujawsko-pomorskiego i regionu Kujaw.    W latach 1975–1998 jezioro znajdowało się w województwie bydgoskim. Jest to jezioro rynnowe, pochodzenia polodowcowego, o południkowym przebiegu i rozwidlonym południowym końcu. Linia brzegowa jest niska, urozmaicona, z licznymi zatokami i półwyspami, w niektórych miejscach brzegi zabagnione; liczne są też wyspy. Nad Gopłem znajduje się rezerwat ornitologiczny.

 

 

Jezioro zamieszkuje sum europejski – największa słodkowodna ryba Europy. Nazwa jeziora wiązana jest ze słowiańskim plemieniem Goplan oraz z legendami o Popielu i Goplanie.


Jezioro Biskupińskie – jezioro w woj. kujawsko-pomorskim, w powiecie żnińskim, w gminie Żnin, leżące na terenie Pojezierza Gnieźnieńskiego. Południowe, wschodnie i zachodnie brzegi jeziora stanowią granicę między gminą Żnin a gminą Gąsawa. Jezioro połączone bezpośrednio z jeziorem Skrzynka. Nad jeziorem znajduje się muzeum archeologiczne w Biskupinie.

To bardzo popularne miejsce wśród turystów, a do tego magiczne, bowiem nad samym jeziorem znajduje się zrekonstruowana prasłowiańska osada w Biskupinie, w której powstało Muzeum Archeologiczne. W pobliżu jeziora Biskupińskiego przejeżdża Ciuchcia Żnińska, a po samym jeziorze można odbyć rejs statkiem. Przez te cenne dla naszej historii i przeszłości tereny wiedzie Szlak Piastowski.


Jezioro Mamry – jezioro w północno-wschodniej Polsce, woj. warmińsko-mazurskim, w Krainie Wielkich Jezior Mazurskich.

Mamry to jezioro polodowcowe morenowe. Jedno z największych jezior w Polsce. Dno jeziora jest zróżnicowane z licznymi zagłębieniami i wypłyceniami, przy czym część północna jest wyraźnie głębsza, dno porasta roślinność wynurzona i łąki podwodne złożone z ramienic. Brzegi jeziora przeważnie niskie i podmokłe, w części porośnięte lasem. Część publikacji pod nazwą Mamry opisuje cały kompleks złożony z 6 połączonych ze sobą jezior: Mamry Północne (lub właściwe), Kirsajty, Kisajno, Dargin, Święcajty, Dobskie

W kompleksie jezior znajdują się 33 wyspy o łącznej powierzchni 213 ha, część z nich na jeziorach Mamry i Kisajno tworzy rezerwat ornitologiczny. Największa z nich – Upałty – jest największą w Krainie Wielkich Jezior. Z Mamr wypływa rzeka Węgorapa.


Jezioro Człuchowskie – jezioro rynnowe na Pojezierzu Krajeńskim w powiecie człuchowskim (województwo pomorskie). Jezioro Urzędowe położone jest na obszarze gminy miejskiej Człuchów w zespole jezior Człuchowskich. Wzdłuż północnego brzegu jeziora przebiega trasa drogi krajowej nr 25 (ulica Dworcowa), zaś wzdłuż wschodniego trasa linii kolejowej Człuchów-Szczecinek. W pobliżu północnego brzegu jeziora znajduje się Zamek Człuchowski.

 


Jezioro Śniardwy – największe jezioro w Polsce, w województwie warmińsko-mazurskim, w powiatach: mrągowskim i piskim, położone w Krainie Wielkich Jezior Mazurskich, w dorzeczu Pisy. Jest to jezioro polodowcowe. Lustro wody jest na wysokości 116 m n.p.m. W wielu miejscach płytkie dno jeziora usiane jest głazami narzutowymi, które kryją się tuż pod powierzchnią wody (20 do 30 cm pod lustrem wody) stwarzając zagrożenie w żegludze.

Głębia jeziora wynosi do 23,4 m. Nad jego brzegami leżą wsie: Popielno, Głodowo, Niedźwiedzi Róg, Okartowo, Nowe Guty, Zdęgowo i Łuknajno. Przez Śniardwy prowadzi szlak żeglugi mazurskiej.

Jest to jezioro morenowe (moreny dennej), wytopiskowe, z ośmioma wyspami. Największe z nich to: Szeroki Ostrów, Czarci Ostrów, Wyspa Pajęcza i Kaczor. Z licznych zatok dwie południowe nazywane są jeziorami: Warnołty i Seksty.

Śniardwy są połączone z następującymi jeziorami: Tuchlin, Łuknajno, Mikołajskim, Roś, Białoławki i Tyrkło. Połączone systemem kanałów mazurskich, akwen ten tworzy Wielkie Jeziora Mazurskie.

Śniardwy znajdują się w dwóch powiatach: mrągowskim i piskim. Obszar jeziora należy do gminy Mikołajki (zachodnia część) i gminy Pisz (wschodnia część). Północno-wschodni brzeg jeziora należy do gminy Orzysz, a południowo-zachodni do gminy Ruciane-Nida. Cały obszar Śniardw znajduje się w Mazurskim Parku Krajobrazowym. Ponadto uzupełniającą formę ochrony stanowi obszar specjalnej ochrony ptaków „Puszcza Piska”, który także obejmuje cały obszar jeziora.


Jezioro Długie (kaszb. Jezoro Dłudżé) – jezioro rynnowe na Pojezierzu Kaszubskim w powiecie kartuskim (województwo pomorskie). Przez jezioro przepływa w swoim górnym biegu rzeka Łeba. Na wzgórzu przy zachodnim brzegu jeziora znajdują się ślady starego grodziska

 


Jezioro Gąsawskie – jezioro w woj. kujawsko-pomorskim, w powiecie żnińskim, w gminie Gąsawa, leżące na terenie Pojezierza Gnieźnieńskiego. Zbiornik połączony jest z jeziorem Godawskim. Niedaleko jeziora znajdują się takie miejscowości jak Gąsawa, Łysinin, czy Komratowo.


Jezioro Niegocinjezioro morenowe w Krainie Wielkich Jezior w województwie warmińsko-mazurskim; powierzchnia 2604 ha, głębokość do 39,7 m. Niegocin jest trzecim pod względem rozmiarów akwenem w Krainie Wielkich Jezior Mazurskich.

Jezioro Niegocin to jezioro wytopiskowe typu morenowego, sielawowego mające zróżnicowane dno z dużą liczbą zagłębień i rozległych płycizn śródjeziornych, brzegi jeziora są przeważnie niskie, północną część brzegu zajmują zabudowania miasta Giżycka. Linia brzegowa jest dobrze rozwinięta i ma długość ok. 35 km. W litoralu dominuje roślinność wynurzona (około 2/3 długości linii brzegowej) z gatunkami takimi jak trzcina pospolita. Roślinność zajmuje ponad 15% powierzchni dna jeziora.

Na północy Niegocin łączy się z jeziorem Kisajno (część jeziora Mamry) przez kanały. Chcący przepłynąć na Kisajno mogą wybrać dwie drogi. Pierwsza z nich to wschodni Kanał Giżycki prowadzący przez Giżycko. Druga prowadzi przez Kanał Niegociński do jeziora Tajty i dalej przez krótki Kanał Piękna Góra. Na południu przez sieć jezior i kanałów (Jezioro Boczne, Kanał Kula, Jezioro Jagodne, Jezioro Szymoneckie (właściwie zatoka Jagodnego), Kanał Szymoński, Szymon, Kanał Mioduński, Kotek Wielki, Kanał Grunwaldzki, Tałtowisko, Kanał Tałcki) można dotrzeć do jeziora Tałty i dalej na Jezioro Mikołajskie i Śniardwy.

Na północnym brzegu jeziora leży Giżycko, a na zachodnim Wilkasy. Przez Niegocin biegnie szlak żeglowny z Giżycka do Mikołajek, Rucianego-Nidy i do Pisza. Dwie największe zatoki traktowane są jako osobne jeziora. Chodzi tu o Jezioro Boczne na południowo-zachodnim brzegu (na szlaku do Mikołajek) i Jezioro Niałk na południowo-wschodnim końcu. We wschodniej części jeziora znajduje się wyspa Grajewska Kępa.


Jezioro Gołuń (kasz. Jezoro Gòłuń) – przepływowe na Równinie Charzykowskiej, na obszarze Kaszub Południowych w powiecie kościerskim województwa pomorskiego. Jego powierzchnia wynosi 321 ha, długość 6 km. Jest jeziorem rynnowym. Połączone jest z jeziorami: Radolnym, Wdzydzkim, Jelenie i Słupinkiem, stanowiąc wraz z nimi akwen zwany potocznie Kaszubskim Morzem. Cały akwen objęty jest obszarem Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego. Miejscowość znajduje się na turystycznym Szlaku Kamiennych Kręgów. Na Jeziorze Gołuń znajduje się wyspa „Trzepcyn” o powierzchni 0,28 ha (jedna z dziesięciu wysp kompleksu Jezior Wdzydzkich).


Jezioro Tałty – w średniowieczu zwane Dobegast) – najgłębsze jezioro rynnowe w Krainie Wielkich Jezior Mazurskich. Dorzecze Pisy.

Jezioro Tałty wypełnia część wielkiej rynny polodowcowej, która na odcinku od Rynu do Rucianego-Nidy ma długość 35 km. Jezioro Tałty stanowi jeden ciąg z Jeziorem Ryńskim o długości 20 km i powierzchni 18,3 km² (Dane Instytutu Rybactwa Śródlądowego w Olsztynie). Do brzegów zbiornika przylegają 4 wsie (Skorupki, Tałty, Stare Sady, Jora Wielka). Południowy kraniec jeziora znajduje się w obrębie miasta Mikołajki. Przyjęto umownie powierzchnię Jeziora Tałty 11,6 km², co wynika z jego długości 12,5 km liczonej od mostu w Mikołajkach (była tam w XVIIIw. śluza, patrz kanały) do Ryńskiej Bramki – przewężenia jeziora pomiędzy półwyspami Pazdór (na południowym brzegu) i Mrówki na północnym. Jezioro ma największą szerokość 1,8 km na wysokości Kanału Tałckiego. Jezioro jest najwęższe od strony Mikołajek. Średnia głębokość jeziora wynosi ok. 14 m, a największa głębia 50,8 m znajduje się w pobliżu Skorupek. Na wschodnim brzegu jeziora między Skorupkami a Mikołajkami położona jest wieś Tałty. Na zachodnim brzegu jeziora od strony Mikołajek położona jest wieś Stare Sady, a dalej Jora Wielka.

Zbiornik jest w znacznym stopniu zasilany wodami dopływającymi bezpośrednio z Jeziora Ryńskiego, a także Kanałem Tałckim od strony jezior Niegocin-Jagodne-Szymon-Tałtowisko. Posiada również siedem mniejszych dopływów, są to rowy melioracyjne oraz połączenie z jeziorami: Jorzec i Miałkie. Stan czystości dopływów w odniesieniu do norm przewidzianych dla wód płynących odpowiada I-II klasie czystości.


Jezioro Karsińskie (kasz. Kôrsyńsczé Jezoro) – przepływowe jezioro rynnowe na Równinie Charzykowskiej (objęte Zaborskim Parkiem Krajobrazowym) o powierzchni 679 ha i maksymalnej głębokości dochodzącej do 27,1 m.

Wschodni brzeg jeziora stanowi zachodnią granicę Parku Narodowego Bory Tucholskie. Jezioro jest zasilane przez uchodzące i przepływające rzeki Chocina i Brda. Wody jeziora cechują się II i III klasą czystości wód. Rzeka Brda łączy zbiornik jeziora z akwenami jezior Charzykowskiego, Witoczno, Łąckiego, Płęsno, Dybrzyk i Kosobudno. Jezioro Karsińskie pełni przede wszystkim funkcje rekreacyjno-turystyczne (szlak wodny i domki letniskowe w okolicach miejscowości Swornegacie i Małe Swornegacie).


 

Jezioro Klasztorne – przepływowe jezioro wytopiskowe w woj. pomorskim, w pow. kwidzyńskim, w gminie Gardeja, leżące na terenie Pojezierza Iławskiego. Jezioro jest połączone z akwenami jezior Klasztornego i Kucki.

 


Jezioro Mochel – jezioro w woj. kujawsko-pomorskim, w powiecie sępoleńskim, w gminie Kamień Krajeński, leżące na terenie Pojezierza Krajeńskiego.

Głównym dopływem jeziora jest Kamionka – prawoboczny dopływ Brdy. Rzeka przepływa przez jego południową część. W części północnej jezioro jest także zasilane przez dużą ilość źródlisk. Nad jeziorem leży miejscowość Kamień Krajeński.

Warunki naturalne jeziora wskazują na słabą odporność na wpływy degradacyjne. Duża dostępność biogenów stwarza doskonałe warunki do masowego rozwoju fitoplanktonu, co powoduje wyraźne zabarwienie wody ograniczające przezroczystość.


Jezioro Niedżwiadek


Jezioro Ostrzyckie (kasz. Òstrzëcczé Jezoro) – przepływowe jezioro rynnowe na Pojezierzu Kaszubskim w powiecie kartuskim (województwo pomorskie). Jezioro Ostrzyckie położone jest w najatrakcyjniejszej części Kaszubskiego Parku Krajobrazowego u podnóża Wieżycy i stanowi część szlaku wodnego „Kółko Raduńskie”.

Wzdłuż wschodniej linii brzegowej jeziora przebiega Droga Kaszubska, a samo jezioro w kształcie podkowy opasa znajdujący się na zachodnim brzegu rezerwat przyrody Ostrzycki Las i poprzez wąskie przesmyki wodne łączy się z jeziorami Potulskim i Brodnem Wielkim.

W sezonie letnim po Jeziorze Ostrzyckim pływa stateczek Białej floty „Stolem” a przez rynnę morenową jeziora przepływa Radunia. Urozmaicona krajobrazowo linia brzegowa jeziora osiąga całkowitą długość 20 kilometrów. Prowadzi tędy również turystyczny  Szlak Kaszubski.


Jezioro Kaczerajno –  i zachodnia zatoka jeziora Seksty, będącego właściwie zatoką jeziora Śniardwy. Położone w warmińsko-mazurskim, w powiecie piskim, w gminie Pisz.

Zatoka oddzielona od jeziora Śniardwy Półwyspem Zagon. Najdalej wysunięta część półwyspu pojawia się na mapach pod własną nazwą Kaczor.

Zatoka Kaczerajno ma brzegi w większości podmokłe, porośnięte trzciną oraz roślinnością przybrzeżną i trudno dostępne. W odległości 5-15 metrów od brzegu teren podnosi się i od tego miejsca występują ekosystemy typowe dla (Puszczy Piskiej).

Zatoczka znajduje się na uboczu mniej popularnego szlaku z Mikołajek przez Śniardwy i Kanał Jegliński do Piszu. W kilku miejscach brzeg jest bardziej dostępny dla żaglówek, szczególnie przy bindudze na południowym brzegu zatoki. Miejsca postojowe na zatoce mogę być przystankiem dla chcących zwiedzać Puszczę Piską. Niedaleko jest stąd do miejscowości Karwik.


Jezioro Pątnowskie – jezioro wchodzące w skład ciągu jezior rynnowych tworzące wraz z jeziorami Mikorzyńskim i Ślesińskim 32-kilometrowy kanał żeglowny łączący Wartę z Gopłem.

Akwen jest włączony w otwarty układ chłodzenia pobliskich elektrowni ZE PAK, co sprawia, że jezioro jest przez cały rok podgrzewane. Dzięki temu dobre warunki rozwoju znajdują tu różne gatunki ryb m.in. leszcz, karp, płoć, lin, amur biały, tołpyga biała i pstra, sandacz.

Nad jeziorem Pątnowskim znajdują się ośrodki wypoczynkowe chętnie odwiedzane przez amatorów sportów wodnych. Nieosłonięte brzegi oraz rozległy obszar sprzyjają wiatrom, co przyciąga miłośników żeglarstwa oraz windsurfingu.


Jeziora Raduńskie – zespół jezior rynnowych na Pojezierzu Kaszubskim powiecie kartuskim (województwo pomorskie), położony na obszarze Kaszubskiego Parku Krajobrazowego. Jeziora Raduńskie zajmują obszar głębokiej rynny polodowcowej przez którą przepływa rzeka Radunia. W szerokim aspekcie pod hasłem tym rozumie się wszystkie jeziora „Kółka Raduńskiego”, w węższym natomiast jedynie akwen dwóch największych: Raduńskiego Dolnego i Raduńskiego Górnego – przedzielonych Bramą Kaszubską. Połączony akwen jezior Raduńskich wespół z okolicznymi Wzgórzami Szymbarskimi jest nazywany również Szwajcarią Kaszubską.


Jezioro Sekstyjezioro w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. piskim, w gminie Pisz, leżące na terenie Krainy Wielkich Jezior Mazurskich

Jezioro tworzy południową zatokę jeziora Śniardwy. Jezioro poprzez Kanał Jegliński ma połączenie z jeziorem Roś. Z główną taflą Śniardw łączy się wąską i dość płytką cieśniną nazywaną Bramką Seksteńską.

Od północnego zachodu jeziora Seksty znajduje się zatoka Kaczerajno (uważana czasem za odrębne jezioro), oddzielona od Sekst i Śniardw wąskim, bagnistym półwyspem Kaczor, a na południowym wschodzie jest wejście do Kanału Jeglińskiego. Od Bramki Seksteńskiej do Kanału Jeglińskiego prowadzi oznakowany szlak wodny z Mikołajek do Pisza.

Istnieje połączenie kanałem z jeziorem Roś poprzez Kanał Jegliński, który wypływa w południowo-wschodniej części Sekst, a uchodzi w zachodniej części jeziora Roś. Seksty przechodzi cieśniną: na północnym zachodzie w Śniardwy, a na zachodzie w Kaczerajno. Przy samym wschodnim brzegu Sekst, od północnego brzegu, aż po południowy koniec przebiega granica Mazurskiego Parku Krajobrazowego.


Jezioro Rychnowskie (Człuchowskie Wielkie / Wielkie Urzędowe) – jezioro rynnowe na Pojezierzu Krajeńskim w powiecie człuchowskim (województwo pomorskie). Jezioro Rychnowskie położone jest na obszarze gminy miejskiej Człuchów w zespole jezior Człuchowskich. Wzdłuż północnego brzegu jeziora przebiega trasa drogi krajowej nr 22. Nad jeziorem znajduje się sezonowa plaża strzeżona i pole namiotowe.


Jezioro Ślesińskie – jezioro rynnowe, polodowcowe w gminie Ślesin. Wchodzi w skład Kanału Ślesińskiego, atrakcja turystyczna. W miesiącach letnich jest zasilane w ciepłą wodę pompowaną poprzez Kanał Zrzutowy z Jeziora Licheńskiego. Ujście Kanału Zrzutowego, zwane lokalnie „Syfonem”, znajduje się na wschodnim brzegu jeziora w pobliżu wsi Głębockie i stanowi miejscową atrakcję turystyczną. Dogodne warunki do uprawiania sportów wodnych. Jest również miejscem treningów i zawodów narciarstwa wodnego. Na jeziorze każdego lata instalowany jest przez członków łódzkiego Studenckiego Klubu Turystycznego PŁazik slalom narciarski. Od 2004 roku w końcu sierpnia na akwenie odbywają się otwarte zawody wakeboardowe. Odbyły się na nim motorowodne mistrzostwa Europy.


Jezioro Wieleckie – wodny rezerwat przyrody o powierzchni 102,76 ha (w tym 52,9 ha powierzchni jeziora), położony w województwie kujawsko-pomorskim, powiecie nakielskim, gminie Mrocza.

Pod względem fizycznogeograficznym rezerwat znajduje się w mezoregionie Pojezierze Krajeńskie. Znajduje się na zachód od drogi wojewódzkiej nr 241 Nakło nad Notecią-Więcbork, koło wsi Wiele. Obejmuje całą powierzchnię Jeziora Wieleckiego oraz jego otoczenie.

Rezerwat jest położony w obrębie Krajeńskiego Parku Krajobrazowego.

Rezerwat w całości stanowi własność Skarbu Państwa w Zarządzie Agencji Nieruchomości Rolnych, Oddział terenowy w Bydgoszczy. Rezerwat został utworzony Rozporządzeniem Nr 17 z 2005 r. Wojewody Kujawsko-Pomorskiego. Powołany w celu zabezpieczenia i zachowania ze względów przyrodniczych, naukowych, dydaktycznych i krajobrazowych cennych środowisk wodnych, bagiennych oraz leśnych stanowiących miejsca lęgów i występowania licznych gatunków ptaków w tym gatunków rzadkich w skali kraju i Europy Rezerwat chroni stanowisko lęgowe dla ok. 40 gatunków ptaków, objętych ochroną prawną.


Jezioro Wierzysko (kaszb. Wierzëska lub też Wierziska)– jezioro położone na Pojezierzu Kaszubskim (powiat kościerski, województwo pomorskie) na wysokości 146,4 m n.p.m., o powierzchni 63 ha, długości 2,25 km, szerokości do 250 m oraz głębokości maksymalnej 6 m, przepływa przez nie Wierzyca.

Jezioro znajduje się na południe od Kościerzyny i jest obecnie zanieczyszczone ściekami.


Jezioro Więcborskie – jezioro w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. sępoleńskim, w gminie Więcbork, leżące na terenie Pojezierza Krajeńskiego Jezioro nadaje się do uprawiania sportów wodnych żeglarstwa, regat wioślarskich które wielokrotnie organizowano na tym akwenie, oraz sportów motorowodnych. Woda jest w posiadaniu Polskiego Związku Wędkarskiego oddział w Więcborku. Teren jeziora jest objęty ścisłą ochroną prawną w ramach Krajeńskiego Parku Krajobrazowego stanowiąc rezerwat przyrody. W otoczeniu jeziora występują wzgórza morenowe oraz największe skupiska ozów w Polsce, otoczone zbiorowiskami buczyny pomorskiej.

Tereny przyjeziorne są siedliskiem wielu gatunków ptaków – osiedliły tu się kormorany, czaple, żurawie, dzikie gęsi i kaczki. Rzadziej występują czarne bociany, sowy, sikorki, skowronki, kruki, dzięcioły, sokoły, jastrzębie, jaskółki, perkozy, łabędzie, rybitwa, nietoperze, kury wodne, bąki. W jeziorze żyją różne gatunki ryb – m.in. liny, węgorze, sumy, sielawy, sandacze, okonie, sieje, karasie, miętus pospolity, płocie, cierniki, jazgarze, kiełbie, wzdręgi, karpie, amury, tołpygi, leszcze, krąpie.

Teren jeziora otaczają więcborskie lasy, w których występują sarny, jelenie, dziki, zające, lisy, jaszczurki, kuny, wydry, piżmaki oraz kuropatwy, bażanty, cietrzewie. Na rozlewiskach natomiast spotkać można żmije i padalce. Przy brzegach występuje roślinność objęta ścisłą ochroną prawną.


Jezioro Wielewskie (kasz. Jezoro Wielewsczé) – jezioro morenowe w Polsce w województwie pomorskim, w powiecie kościerskim, w gminie Karsin na południowym skraju Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego na obszarze Kaszub Południowych. Nad jego północno-wschodnim brzegiem leży wieś Wiele.

Położenie fizycznogeograficzne jeziora jest dyskusyjne – Kondracki umieszcza jezioro na terenie mezoregionu Bory Tucholskie, natomiast inne źródła umieszczają to jezioro na Równinie Charzykowskiej lub Pojezierzu Kaszubskim

Powierzchnia zwierciadła wody według różnych źródeł wynosi od 152,5 ha przez 156,1 ha do 157 ha  Zwierciadło wody położone jest na wysokości 141,5 m n.p.m. lub 142,3 m n.p.m. Średnia głębokość jeziora wynosi 11,8 m, natomiast głębokość maksymalna 40,5 m.


Solina Pierwszy projekt zagospodarowania hydroenergetycznego Sanu poprzez budowę zapory wodnej opracował w 1921 r. prof. Karol Pomianowski z P Warszawskiej Politechniki  (wcześniej: Politechniki Lwowskiej). Pierwsze rozpoznanie geologiczno-hydrologiczne w dolinie Sanu przeprowadzono jednak dopiero w latach 1936–1937, a dalsze prace przerwała II wojna światowa. Nowa koncepcja zabudowy doliny Sanu powstała w roku 1955 pod kierownictwem inż. Bolesława Kozłowskiego. Na miejsce wzniesienia zapory wybrano przewężenie doliny poniżej ujścia Solinki do Sanu, koło wsi Solina. Podczas napełniania zbiornika, zatopione zostały wsie Solina, Teleśnica Sanna, Horodek, Sokole, Chrewt i duża część Wołkowyi.

Budowę zapory rozpoczęto w 1960 r. Główne prace ziemne i roboty fundamentowe zakończono w 1964 r. W lipcu tegoż roku rozpoczęto wznoszenie korpusu tamy. Podstawowe prace betoniarskie przy zaporze zamknięto pod koniec lutego 1968 r. W międzyczasie trwała budowa budynku elektrowni i montaż urządzeń hydroenergetycznych. Wstępny rozruch pierwszej turbiny odbył się 9 marca 1968 r., a 20 lipca (dwa dni przed ówczesnym świętem 22 lipca) oddano zaporę do eksploatacji.

Głównym projektantem całego kompleksu hydroenergetycznego był inż. Feliks Niczkie. Współpracowali z nim inżynierowie: J. Mastawiszyn i Z. Szymczak (konstrukcja zapory), R. Barucki i W. Neuman (architektura) oraz R. Wiśniowska i T. Owczarski (konstrukcja elektrowni). Przy budowie zapory, która trwała blisko 9 lat, pracowało ponad 2000 ludzi.

Pozostałości dawnej wsi Solina znajdują się obecnie na dnie obecnego zbiornika. Zapora w Solinie, która ma 81,8 m wysokości i 664 m długości, jest najwyższa w Polsce.

Zbiornik ma powierzchnię ok. 22 km² i największą w Polsce pojemność (472 mln m³). Jezioro ma bardzo rozwiniętą linię brzegową (ok. 166 km przy średnim stanie wody z lustrem na poziomie 420 m n.p.m.), z licznie występującymi zatoczkami – ujściami strumieni. Maksymalna głębokość zbiornika to 60 m przy zaporze. Poniżej zapory znajduje się elektrownia wodna o mocy 200 MW.

W wodach zbiornika występuje obecnie duża rozmaitość gatunków ryb. Głównie spotykane są sandacze oraz okonie, ale również duże okazy boleni, leszczy i płoci, szczupaków, sumów, karpi i kleni. Liczne okazy dorodnych karpiowatych można obserwować w wodach jeziora z korony zapory: korzystają one tu z obfitego dokarmiania przez zwiedzających zaporę turystów.

Na skutek budowy zapory zaobserwowano liczne populacje płoci, uklei czy okonia, migrujących ze zbiornika w górę rzek i ich dopływów; gatunki te mogą stanowić zagrożenie (jako konkurenci lub drapieżcy) dla gatunków miejscowych, w tym dla pstrąga potokowego.

Otoczenie Jeziora Solińskiego jest licznie odwiedzane przez turystów i wczasowiczów. Na jego brzegach powstało kilka ośrodków rekreacyjnych, a na zachodnim brzegu jeziora znajduje się znana miejscowość uzdrowiskowa Polańczyk.

 

Poza wyznaczonymi kąpieliskami kąpiel jest niebezpieczna z powodu niedostępnych brzegów i licznych przeszkód podwodnych. Na całym zbiorniku obowiązuje strefa ciszy (zakaz używania silników spalinowych nie dotyczy Policji i WOPR). Uprawiane jest żeglarstwo i windsurfing, jednak akwen nie należy do łatwych: jego szczególną cechą (w porównaniu z akwenami nizinnymi), spowodowaną rozczłonkowaniem tafli wody oraz wpływem wysokich brzegów, jest zmienność i nieprzewidywalność wiatrów. Większość nadających się do cumowania miejsc jest jednak błotnista (z powodu wahań poziomu wody) lub kamienista. Poza okolicami Polańczyka na jeziorze znajduje się tylko kilka dostępnych przystani o bardzo ograniczonej infrastrukturze. Zbiornik Soliński jest jednak popularny wśród żeglarzy i kajakarzy ze względu na walory krajobrazowe i mniej „skomercjalizowany” charakter niż np. Kraina Wielkich Jezior Mazurskich.


Pogoria IV, pow ok. 560 ha, dł. ok. 8 km, szer. ok. 3 km, pojemność ok. 52 mln. m³, lustro wody położone jest na wysokości 264,00 m n.p.m., oficjalnie nazywana Zbiornikiem Kuźnica Warężyńska, najmłodszy i największy akwen Pojezierza Dąbrowskiego o silnie wydłużonym z południa na północ kształcie – ciągnie się od jazu piętrzącego wodę od okolicy Pogorii III aż po odległe o 5 km Wojkowice Kościelne. Jezioro zajmuje najniższą część wyrobiska popiaskowego, w najszerszym miejscu jego szerokość dochodzi do 3000 metrów. Akwen zwężony w środkowej części do zaledwie kilkuset metrów – znajdują się tu liczne wysepki, z których największa o powierzchni kilku hektarów jest oddzielona od zachodniego brzegu jedynie wąskim kanałem. Północna część jeziora to przepastne głębie, dochodzące do 23 metrów. Natomiast część południowa jest znacznie płytsza, szczególnie w okolicy zachodniego brzegu znajdują się rozległe płycizny. Akwen ma spełniać rolę przeciwpowodziową i przechwytywać ewentualną falę wezbraniową Czarnej Przemszy, która jednakże poza wysokimi stanami całkowicie omija zbiornik płynąc korytem na zachód od jeziora. Zabronione jest na nim używanie łodzi o napędzie silnikowym i kąpiel ze względu na liczne podwodne przeszkody i nierówne dno. Dozwolone wędkowanie oraz żeglarstwo i windsurfing. Wzdłuż południowego, zachodniego i północnego brzegu biegnie wygodna, asfaltowa ścieżka rowerowa.W najbliższym czasie środkowowschodnia część zbiornika obejmująca płytką zatokę i liczne wysepki zostanie objęta ochroną ze względu na licznie gniazdujące tu bardzo rzadkie gatunki chronionych ptaków, które z racji piaszczystych wysp znalazły tu cenne środowisko zastępcze (naturalnie gniazdują na łachach piaskowych wzdłuż koryt rzecznych, które jednakże, mimo braku regulacji rzek w Polsce, okazują się niewystarczające dla ekspansji gatunków).

Układ wszystkich tych akwenów jest źródłem interesujących planów zagospodarowania całego obszaru z systemem śluz i parkiem wodnym. Zostały one połączone siecią ścieżek rowerowych. Obecnie projekt śluzy pomiędzy jeziorami Pogoria 3 i 4 został zarzucony ze względu na ciągle odbywający się pomiędzy tymi zbiornikami ruch kolejowy. Ostatnim pomysłem jest połączenie jezior za pomocą pochylni podobnych do tych na kanale Ostródzko-Elbląskim.

Od nazwy zbiornika Pogoria I utworzono również nazwę jednego z większych polskich żaglowców